Daripada ujian ke peluang: TID perlu membuka laluan atlet muda

Setiap kali keputusan kemasukan ke Tingkatan 1 diumumkan, perhatian lazimnya tertumpu kepada siapa yang terpilih dan sekolah mana yang menawarkan tempat. 

Namun, TID hanya mencapai tujuannya apabila hasil ujian membuka peluang latihan dan pembangunan yang sesuai kepada atlet muda. Menjelang pengambilan sesi persekolahan 2027 ke Sekolah Sukan Malaysia (SSM) dan Sekolah Sukan Negeri (SSN), persoalan pentingnya bukan sekadar siapa yang berjaya masuk, tetapi sama ada bakat yang dikenal pasti benar-benar menerima laluan untuk berkembang. 

SSM dan SSN memainkan peranan penting, tetapi berada pada aras pentadbiran berbeza. SSM ialah institusi di bawah Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM), manakala SSN diuruskan oleh Jabatan Pendidikan Negeri. Kemasukan ke SSM dibuat melalui pencalonan Majlis Sukan Negara, persatuan sukan kebangsaan, JPN, SSM dan SSN; pemilihan akhir diputuskan oleh jawatankuasa KPM. Maka, laluan bakat bukan hanya urusan satu sekolah. 

Ia memerlukan kerjasama sekolah harian, guru, jurulatih, persatuan, negeri dan agensi kebangsaan.  

Di sinilah pentingnya Talent Identification and Development (TID), atau pengenalpastian dan pembangunan bakat. MyTID KPM-KBS menyasarkan murid sekolah rendah berumur 7 hingga 12 tahun, dengan penilaian yang mengambil kira kematangan fizikal, keupayaan motor, kecerdasan dan kecenderungan terhadap sukan. Pendekatan ini lebih luas daripada memilih berdasarkan kemenangan semasa. 

Bakat yang belum menyerlah dalam kejohanan mungkin masih mempunyai potensi, khususnya jika perkembangan fizikal dan kemahiran mereka diberi masa serta bimbingan.  

Data rintis yang dibentangkan di Parlimen menunjukkan ujian MyTID di Sekolah Kebangsaan Kuala Tomani, Tenom, Sabah pada September 2024 melibatkan 390 murid: 211 lelaki dan 179 perempuan. Angka ini berguna sebagai bukti pelaksanaan, tetapi ia datang daripada sebuah sekolah dan tidak boleh dianggap mewakili seluruh negara. 

Perbezaan itulah yang perlu diterangkan kepada orang ramai: berapa ramai murid diuji secara keseluruhan, dari negeri dan jenis sekolah mana, dan bagaimana keputusan saringan diterjemahkan kepada peluang latihan? 

Satu lagi petunjuk ialah dapatan projek rintis MyTID bagi tempoh 2023–2025: lima peratus murid berumur 7 hingga 12 tahun di Malaysia berada dalam kategori kemahiran motor yang baik, berbanding 10 peratus di Eropah. Perbandingan itu perlu ditafsirkan dengan berhati-hati kerana kaedah, saiz sampel dan kesetaraan ukuran tidak dinyatakan secara terperinci. 

Namun, angka tersebut menguatkan keperluan untuk menyediakan data asas nasional yang terbuka dan boleh dibandingkan dari tahun ke tahun. 

Usaha peluasan sedang bergerak. Dalam program Tenaga Penguji MyTID di Pahang pada 20 Oktober 2026, seramai 66 guru menerima latihan teori dan amali bagi menyokong pelaksanaan projek rintis di 48 sekolah. Ini perkembangan positif kerana ujian yang seragam bergantung pada penguji terlatih dan kawalan kualiti. 

Namun, latihan dan pengumpulan data hanyalah permulaan. Setiap murid yang dikenal pasti perlu menerima maklum balas, akses kepada latihan bersesuaian dan penilaian semula, walaupun belum terus ditawarkan tempat di sekolah sukan. [5]

Bagi kemasukan Tingkatan 1 sesi 2027, ketelusan proses sama penting dengan ketepatan ujian. Maklumat KPM yang tersedia menyatakan calon SSM Tingkatan 1 perlu melalui TID KPM dan menguasai sekurang-kurangnya TP3 bagi semua mata pelajaran dalam Pentaksiran Bilik Darjah. 

Pada masa yang sama, halaman rasmi KPM mengenai SSN masih menyenaraikan UPSR sebagai syarat, sedangkan peperiksaan itu telah dimansuhkan. Maklumat awam yang tidak selaras boleh mengelirukan ibu bapa dan calon; KPM serta JPN wajar menjelaskan syarat semasa SSN sebelum proses permohonan 2027 berlangsung.

Setakat semakan sumber rasmi terbuka bagi artikel ini, angka khusus pengambilan Tingkatan 1 sesi 2027—jumlah calon diuji, dicalonkan, ditawarkan tempat dan menerima tawaran ke SSM serta SSN—belum dapat dikenal pasti. Penerbitan angka tersebut, termasuk pecahan mengikut negeri, jantina, sukan dan latar sekolah, akan membantu masyarakat menilai sama ada peluang benar-benar tersebar atau tertumpu pada kawasan dan sukan tertentu. Data perlu melindungi identiti murid, tetapi kaedah pemilihan dan hasil agregat patut dapat difahami umum. 

Sebagai langkah ke hadapan, TID perlu disambungkan dengan laluan pembangunan yang berperingkat: pengesanan di sekolah, sokongan latihan di daerah atau negeri, penilaian berkala, kemudian pencalonan ke SSN atau SSM apabila sesuai. Saringan juga wajar memberi ruang kepada murid yang lambat matang dan bakat yang belum memiliki rekod pertandingan. 

Dalam masa yang sama, jadual latihan, pendidikan, kesihatan, kebajikan dan sokongan psikologi atlet muda mesti dirancang bersama. Kemasukan ke sekolah sukan sepatutnya menjadi permulaan pembangunan, bukan satu-satunya ukuran potensi.

Akhirnya, kejayaan sistem tidak boleh diukur hanya melalui bilangan pingat atau nama atlet yang berjaya masuk ke sekolah sukan. Kita perlu tahu berapa ramai murid yang dikenal pasti, berapa ramai yang menerima peluang pembangunan, berapa ramai kekal dan meningkat ke tahap lebih tinggi, serta bagaimana pencapaian akademik dan kesejahteraan mereka dipelihara. 

Bakat memang ada di mana-mana. Tanggungjawab sistem ialah memastikan setiap bakat mempunyai peluang untuk ditemui, dibimbing dan berkembang